رامین پیبردی پژوهشگر حوزه توسعه گردشگری و جوامع محلی در یادداشتی نوشت: تجربه جهانی نشان میدهد که ثبت یک اثر در یونسکو علاوه بر حفاظت از میراث فرهنگی، میتواند موتور محرک توسعه اقتصادی مناطق پیرامونی نیز باشد؛ مشروط بر آنکه مدیریت گردشگری بر پایه اصول پایداری و مشارکت جامعه محلی شکل گیرد.
گردشگری؛ پیشران اقتصاد محلی اورامانات
اقتصاد سنتی اورامانات عمدتاً بر کشاورزی، باغداری، دامداری و مشاغل خرد استوار بوده است. در سالهای اخیر، گردشگری به تدریج به یکی از منابع مهم درآمدی ساکنان منطقه تبدیل شده است.
افزایش ورود گردشگران موجب رونق فعالیتهای اقامتگاههای بومگردی، خانههای مسافر، رستورانها و مراکز پذیرایی، صنایع دستی و هنرهای بومی، حملونقل محلی، راهنمایی گردشگری و تولید و عرضه محصولات کشاورزی و محلی شده است.
بر اساس الگوهای توسعه گردشگری روستایی، هر گردشگر علاوه بر هزینههای مستقیم سفر، موجب شکلگیری زنجیرهای از منافع اقتصادی در جامعه میزبان میشود که به آن «اثر چندبرابری گردشگری» گفته میشود. این ویژگی میتواند نقش مؤثری در کاهش مهاجرت روستاییان و افزایش درآمد خانوارها داشته باشد.
تأثیرات اجتماعی و فرهنگی گردشگری بر زندگی مردم
گردشگری صرفاً یک فعالیت اقتصادی نیست؛ بلکه فرایندی اجتماعی و فرهنگی است که سبک زندگی جوامع محلی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
در اورامانات، توسعه گردشگری میتواند پیامدهای مثبتی همچون، احیای آیینها و سنتهای بومی، افزایش اعتماد به نفس فرهنگی جامعه محلی، حفظ زبان و موسیقی هورامی، افزایش مشارکت زنان در فعالیتهای اقتصادی و ایجاد فرصتهای شغلی برای جوانان را به همراه داشته باشد.
در مقابل، نبود برنامهریزی مناسب میتواند به تجاریشدن فرهنگ، ازدحام گردشگران، تخریب محیطزیست و کاهش اصالت فرهنگی منجر شود. از این رو مدیریت هوشمند گردشگری ضرورتی اجتنابناپذیر است.
ضرورت نوآوری در صنعت گردشگری اورامانات
امروزه گردشگری جهانی با سرعت زیادی در حال تغییر است. گردشگران جدید تنها به دنبال بازدید از جاذبهها نیستند؛ بلکه خواهان تجربههای اصیل، تعاملی و معنادار هستند.
اورامانات برای حفظ مزیت رقابتی خود باید به سمت توسعه نوآوری حرکت کند:
نوآوری در محصول گردشگری
طراحی مسیرهای تخصصی طبیعتگردی
گردشگری فرهنگی و آیینی
گردشگری کشاورزی و روستایی
گردشگری سلامت و تندرستی
گردشگری ماجراجویانه
نوآوری دیجیتال
بازاریابی هوشمند در فضای مجازی
تولید محتوای چندرسانهای
استفاده از هوش مصنوعی در معرفی مقصد
سامانههای رزرو آنلاین خدمات گردشگری
نوآوری در مدیریت مقصد
مشارکت فعال جامعه محلی
مدیریت ظرفیت پذیرش گردشگر
حفاظت همزمان از منابع طبیعی و فرهنگی
آموزش؛ حلقه مفقوده توسعه پایدار گردشگری
یکی از مهمترین چالشهای توسعه گردشگری در بسیاری از مناطق روستایی، کمبود آموزشهای تخصصی است. بدون آموزش، حتی ارزشمندترین ظرفیتهای گردشگری نیز نمیتوانند به توسعه پایدار منجر شوند.
در اورامانات، آموزش باید در محورهای زیر توسعه یابد:
اصول میزبانی و خدمات گردشگری
مدیریت اقامتگاههای بومگردی
بازاریابی دیجیتال
زبانهای خارجی
راهنمایی گردشگری
حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی
کارآفرینی و کسبوکارهای گردشگری
سرمایهگذاری در آموزش، در واقع سرمایهگذاری بر سرمایه انسانی منطقه است؛ سرمایهای که مهمترین عامل موفقیت مقاصد گردشگری در جهان محسوب میشود.
نتیجه آنکه؛ ثبت جهانی اورامانات در فهرست میراث جهانی یونسکو فرصتی تاریخی برای توسعه اقتصادی و اجتماعی منطقه فراهم کرده است. با این حال، آینده گردشگری اورامانات تنها به افزایش تعداد گردشگران وابسته نیست؛ بلکه به کیفیت مدیریت مقصد، میزان مشارکت جوامع محلی، توسعه نوآوری و گسترش آموزشهای تخصصی بستگی دارد.
اگر گردشگری به صورت علمی، برنامهریزیشده و پایدار مدیریت شود، میتواند به یکی از مهمترین ابزارهای توسعه منطقهای، ایجاد اشتغال، حفظ میراث فرهنگی و ارتقای کیفیت زندگی مردم اورامانات تبدیل شود. در چنین شرایطی، اورامانات نه تنها به عنوان یک میراث جهانی، بلکه به عنوان الگویی موفق از توسعه پایدار گردشگری در ایران و خاورمیانه شناخته خواهد شد.
انتهای پیام/
نظر شما